ÜNLÜ DARALMASI

Türkçede geniş ünlüyle (a,e) biten bir sözcük “-yor” eki aldığında o sözcüğün geniş ünlüsünü “ı, i, u, ü” ye çevirerek daraltır.

bilm(e) – yor bilm(i)yor        

ist(e) – yor ist(i)yor          

izl(e) – yor izl(i)yor   

sızl(a) – yor sızl(ı)yor           

suçl(a) – yor suçl(u)yor      

gözl(e) – yor gözl(ü)yor    

durm(a) – yor durm(u)yor    

verm(e) – yor verm(i)yor

bekleyor>bekliyor,

kollayor>kolluyor,

söyleyor>söylüyor,

boyayoruz>boyuyoruz,

yazmayor>yazmıyor,

başla-yor>başlıyor,

özle-yor>özlüyor,

Not: Bazı kullanımlardaki iki ünsüz arasına giren yardımcı sesler ünlü daralmasını andırır. Bu kullanımlar ünlü daralması değildir.

biliyor, duruyor, geçiyor, bakıyor, atıyor, yanıyor, seziyor, vuruyor, üzüyor, yüzüyor

Not: Türkçede “ye-, de-, ne” sözcüklerinin bazı kullanımlarında y kaynaştırma ünsüzünden önceki geniş ünlüde daralma olur. Bunların dışındaki sözcüklerde “y” kaynaştırma ünsüzünden önceki geniş ünlüde daralma olmaz.

ye – y – ecek   yiyecek;  ye – y – in yiyin          

de – y – ecek  diyecek; de-y-elim  diyelim,

de-y-en>diyen,

ne – y – e niye

yeyenler>yiyenler, yiyen ye-y-en>yiyen

deyecekler>diyecekler de-y-e diye

wpntr

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Next Post

ÜNSÜZ BENZEŞMESİ (ÜNSÜZ UYUMU)

Cum Kas 8 , 2019
A) SERT ÜNSÜZ BENZEŞMESİ: Sert ünsüzlerden biriyle (f, s, t, k, ç, ş, h, p) biten bir sözcükten sonra yumuşak ünsüzle “c, d, g” başlayan bir ek gelirse ekin başındaki yumuşak ünsüzler “ç, t, k” şeklinde değişerek sertleşir: balık-cı balıkçı; kitap-cı kitapçı; sert-ce sertçe; sınıf-da sınıfta  uçak-dan uçaktan; yürümüş-dü yürümüştü; […]