İstifham

İSTİFHAM:

İstifham; sorup anlama, anlamak için sorma anlamına gelir.

Anlamı daha etkili duruma getirmek için cevabı istenmeyen soru sorma sanatıdır. Bu sanatın amacı, anlatılan duygu ve düşünceye daha fazla dikkat çekmektir.

İstifham, günlük hayatta da sık sık başvurulan bir sanattır. Çoğu zaman kin, nefret, sevinç, hüzün, şefkat, hayret gibi duygularımızı soru hâlinde dile getirir fakat cevabını beklemeyiz.

Aşağıdaki dizelerde sorulan soruya cevap istenmeyerek istifham sanatı yapılmıştır:

Kim bu cennet vatanın uğruna olmaz ki feda

Şüheda fışkıracak toprağı sıksan şüheda

Aşağıdaki örneklerde istifham sanatı yapılmıştır:

Yanında damla damla bittiğimi duyarım,

Yoklarım yerinde mi yüzüm, alnım, saçlarım

Altında mı üstünde midir cennet-i a’lâ

Elhak bu ne hâlet, bu ne hoş âb u havâdır

Fuzuli’nin aşağıdaki gazeli istifham sanatıyla yazılmıştır:

Beni candan usandırdı cefâdan yâr usanmaz mı

Felekler yandı âhımdan murâdım şem’i yanmaz mı

 
Kamu bîmârına cânân deva-yı derd eder ihsân

Niçün kılmaz bana derman beni bîmar sanmaz mı

 
Şeb-i hicrân yanar cânım döker kan çeşm-i giryânım

Uyarır halkı efgânım kara bahtım uyanmaz mı

 
Gûl-i ruhsârına karşı gözümden kanlı akar su

Habîbim fasl-ı güldür bu akar sular bulanmaz mı

 
Gamım pinhân tutardım ben dediler yâre kıl rûşen

Desem ol bî-vefâ bilmen inanır mı inanmaz mı

 
Değildim ben sana mâil sen ettin aklımı zâil

Bana ta’n eyleyen gâfil seni görgeç utanmaz mı

 
Fuzûlî rind-i şeydâdır hemîşe halka rüsvâdır

Sorun kim bu ne sevdâdır bu sevdâdan yâr usanmaz mı

edebiyatvadisi

Next Post

Redif ve Kafiye

Paz Tem 7 , 2019
Redif ve Kafiye (Uyak): Şiirde müzikal ritmi yakalamanın yollarından biri de dize sonlarında ortak seslere yer vermektir. Redif ve kafiye olarak sınıflandırılan bu ses benzerlikleri aracılığıyla şiirin hem estetik değer kazanması sağlanır hem de şiire müzikal değer yüklenir. Şiirdeki dizelerin sonlarında oluşturulan ses benzerlikleri iki ana bölüme ayrılır: a) Redif     […]