Benzetme (Teşbih)

BENZETME (TEŞBİH): Aralarında benzerlik bulunan iki varlık ya da kavramdan zayıf olanı güçlü olana benzetme sanatıdır. Amaç, anlatıma güç ve güzellik kazandırmaktır.

Edebiyatımızda çok kullanılan bu sanat, asıl ve yardımcı olmak üzere 4 ögeden oluşur:

Asıl ögeler:                                                                        Yardımcı ögeler:

a) Benzeyen  (Nitelik yönünden zayıf olandır.)                  c) Benzetme yönü

b) Benzetilen  (Nitelik yönünden güçlü olandır.)                d) Benzetme edatı

Bir söz ya da şiirde bu dört ögenin birlikte kullanılmasıyla yapılan benzetme sanatına teşbih-i mufassal (ayrıntılı benzetme) denir:

Bir yılan             gibi                         kıvrılan                     yollar

Benzetilen          Benzetme edatı      Benzetme yönü         Benzeyen

Benzetmenin iki temel ögesiyle yapılan benzetmelere ise teşbih-i beliğ (güzel benzetme) adı verilir ve bu benzetme daha çok kabul görür ve beğenilir:

Uyku katillerin bile çeşmesi
Yorgan Allahsıza kadar sığınak 

Örnekler:

Geniş, siyah gölgesi hayatımı kaplayan 
Tepemde kanat germiş bir kartaldır yalnızlık.

Erciş sapağında, Van Gölü mavi bir çarşaf gibi önüme serildi.

Beş altı araba, gelin alayı gibi sıralandı.

Fırtınada bir deniz feneri kadar yalnızdım.

Biliyorum / Şiir bir pencere kuşudur.

İnsan bir ormandır derdim sana hep.

Kükremiş sel gibiyim bendimi çiğner aşarım.

Bin atlı akınlarda çocuklar gibi şendik.

Durmuş bir saat gibiydi durup geçmeyen zaman.

Şiir bir cennet bahçesi / Girmeyene anlatılmaz.

Gördüm deniz dedikleri bin başlı ejderi. 

Acep beni anar m’ola / O kaşları keman şimdi.

Kul Mustafa karakolda gezerken /Gülle kurşun yağmur gibi yağarken.

Yıldız gibi doğdukça güzel her akşam.

Gözleri çıkarılmış bir âmâ gibi evler.

Ben kendi varlığı içinde taşan / Uçsuz bucaksız bir denizim.

edebiyatvadisi

Next Post

İstiare (Eğretileme)

Pts Tem 8 , 2019
İSTİARE (EĞRETİLEME): Benzetme sanatının özel bir şeklidir. Benzetmenin asıl ögelerinden sadece birinin kullanılmasıyla yapılan sanattır: İstiare üçe ayrılır: a) Açık İstiare: Sadece benzetilenin söylenmesiyle yapılan sanattır: “Bu maçı sultanlarımız kazandı.” cümlesinde “sultanlarımız” sözcüğü benzetilendir. “Sporcular” benzeyeni söylenmediği için cümlede açık istiare sanatı yapılmıştır. “İki kapılı bir handa / Gidiyorum gündüz […]